Ngô Mạnh Quỳnh (1917 đến 1991), một cái tên hiếm gặp trên sàn đấu quốc tế, có lẽ bởi số lượng tác phẩm còn lại không nhiều, nay bất ngờ xuất hiện và tỏa sáng tại phiên đấu giá ngày 1 tháng 6 năm 2025 tại Paris. Tác phẩm “Femme traversant le lac” (Người phụ nữ đi qua mặt hồ), được thực hiện năm 1941, đã vượt xa mức ước lượng chỉ 3.000 đến 5.000 euro để đạt giá gõ búa 65.000 euro chưa bao gồm phí thuế. Đây là một con số gây kinh ngạc với những ai chưa biết đến tên tuổi này, nhưng với giới chuyên môn và người sưu tầm, họ rất tinh tường và không để mức ước lượng thấp làm giảm giá trị thật sự của tác phẩm. Trong đấu giá, giá trị thật chỉ được xác lập khi chiếc búa cuối cùng gõ xuống.
Tác phẩm sơn mài này có bố cục dọc hiếm gặp (100 x 50 cm), thể hiện một thiếu nữ mặc áo dài trắng mờ sương bước đi nhẹ nhàng trên cây cầu vắt ngang mặt hồ. Hình ảnh mang tính biểu tượng cho vẻ đẹp Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ XX: duyên dáng, thanh lịch và trầm mặc. Cách xử lý chất liệu sơn ta, vàng, bạc và son đỏ của Ngô Mạnh Quỳnh đậm chất Đông Dương cổ điển, nhưng vẫn giữ được sự mềm mại đặc trưng riêng. Phần nền phía xa với cây khô, chòi tranh, núi đá và lớp khói lam nhẹ nhàng gợi nên không gian mộng tưởng. Đặc biệt, ánh sáng từ lớp vàng tạo chiều sâu và sức hút, khiến tổng thể bức tranh trở nên nổi bật.
Sinh tại Hà Nội năm 1917, Ngô Mạnh Quỳnh là học trò của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, cùng khóa với những tên tuổi lớn như Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Gia Trí. Ông học dưới sự chỉ dẫn của Nam Sơn và sớm bộc lộ thiên hướng hội họa sơn mài, đặc biệt trong những năm đầu thập niên 1940. Dù sau này ông chuyển hướng sang các chất liệu khác, giai đoạn đầu của sự nghiệp Ngô Mạnh Quỳnh gắn liền với những tác phẩm có chiều sâu nội tâm và tinh thần Việt đậm bản sắc.
Tác phẩm “Femme traversant le lac” được cho là mô tả hình ảnh quen thuộc của thiếu nữ Hà thành bên hồ Hoàn Kiếm, nhưng đồng thời lại mang chất thơ trừu tượng, vượt thoát khỏi tính địa lý cụ thể. Từ bố cục đến màu sắc, từ đường nét đến nhịp điệu hình khối, tất cả tạo nên một tổng thể nhẹ nhàng, thi vị và đầy tinh tế. Dù viền tranh có vài chỗ tróc sơn theo thời gian, đây vẫn là một tác phẩm quý hiếm thuộc thời kỳ đầu của sơn mài Đông Dương, có giá trị nghệ thuật và sưu tầm cao.
Việc tác phẩm này đạt mức giá cao gấp hơn 10 lần kỳ vọng tại phiên đấu là một tín hiệu mạnh mẽ về sự tái khám phá và đánh giá lại đúng mức một họa sĩ như Ngô Mạnh Quỳnh. Dù ít khi xuất hiện trên thị trường, ông đã có những đóng góp không nhỏ trong lịch sử hội họa hiện đại Việt Nam. Giá trị ấy nay đã được xác lập bằng những bước nhảy giá từ hai đầu cầu Paris và Hà Nội.
